मुख्य सामग्रीवर वगळा

बाप

त्याचं नाव कबांगा.

नावावरूनच तुमच्या लक्षात आलं असेल की तो कुठला. काळाकभिन्न, उंचापुरा पण शिडशिडीत, जन्मल्या जन्मल्या म्हशीनं पाय दिल्यासारखं चपटं नाक, जाडजूड ओठ, कुठल्याही टूथपेस्ट किंवा टूथपावडरच्या जाहीरातीत शोभतील असे पांढरेशुभ्र दात, जीन्स व टी शर्ट घातलेला हा साधारण तिशीचा इसम त्याच्या देशातल्या एका कंपनीच्या गेस्ट हाऊसचा सर्व काही होता. सर्व काही म्हणजे स्वयंपाकी तोच, भांडी घासणारा तोच, कपडे धुऊन इस्त्री करणारा तोच, झाडणार पुसणार तोच, वॉचमनही तोच आणि माळीही तोच. ही सगळी कामं करून मागल्या बाजूला एका खोपटवजा खोलीत तो एकटा रहायचा. सदैव हसतमुख. कधीही कंटाळलेला किंवा वैतागलेला दिसायचा नाही. काम करताना सतत काहीतरी गुणगुणत असायचा. ऱ्हिदमचा खूप चांगला अंदाज होता. एकदा मी लॅपटॉपवर 'झिंगाट' मधलं गाणं लावलं होतं त्यावर सुरेख नाचला. नंतर चार दिवस रोज तेच गाणं. 

हे सगळं घडलं, मी एकदा त्याच्या देशात, त्याच्या कंपनीत काही कामासाठी गेलो होतो तेव्हा. भल्या मोठ्या गेस्ट हाऊसमधे मी एकटाच होतो. त्यामुळे मला वेळ असेल तेंव्हा आम्ही दोघं खूप गप्पा मारायचो. कबांगा बऱ्यापैकी शिकलेला होता. त्याच्या देशात एका पातळीपर्यंत शिक्षण फुकट पण कंपल्सरी आहे. तिथपर्यंत तो शिकला होता. त्याला भारत माहीत होता. वेगवेगळ्या गोष्टींवर अनेक प्रश्न तो मला विचारत असे. त्याच्या देशातल्या एकूण परिस्थितीमुळं थोडंफार शिकूनसुद्धा त्याला चांगली नोकरी नव्हती. पोटासाठी अखेर त्याने हे काम पत्करले होते.

गप्पा मारताना एकदा त्यानं सांगितलं की त्याला आठ मुलं आहेत. बायको कुठल्यातरी आजारपणात आधीच वारली होती. कबांगाला पगार तसा जेमतेमच होता. मी वैतागून त्याला विचारलं, "अरे, इतकी मुलं कशाला जन्माला घातलीस?" शांतपणे तो म्हणाला, "मोठी होईपर्यंत पाच सहा मरतीलच की." मी सुन्न झालो. हा बाप आहे का खाटीक? मी विषय वाढवला नाही.

एकदा कंपनीच्या लोकांनी शनिवार रविवार जोडून पिकनिकचा बेत आखला. कबांगाला हे समजताच तो हळूच माझ्यापाशी आला.

"सर, मी पण शनिवार रविवार सुट्टी घेऊ का?"

"का रे? कशासाठी?"

थोडक्यात सांगायचं तर पंचवीस तीस किलोमीटरवरील दुसऱ्या एका गावातल्या मिशनरी शाळेत त्याची मुलं शिकत होती. शिक्षण फुकट, जेवण फुकट, रहायला फुकट. त्याबदल्यात चर्चमधली कामं करायची. हा वेळ मिळेल तेंव्हा त्यांना जाऊन भेटत असे. शनिवारी सकाळी चालत निघायचा ते सरत्या दुपारी पोचायचा. रात्री तिथेच कुठेतरी झोपायचा. दुसऱ्या दिवशी सकाळी मुलांना घेऊन गावात फिरायचा, त्यांना खाऊ घालायचा. दुपारी परत फिरायचा व रात्री उशिरा पुन्हा गेस्ट हाऊसवर हजर व्हायचा. ऐकूनच माझ्या अंगावर काटा आला.

शुक्रवारी रात्री जेवण झाल्यावर मी त्याला थोडे पैसे दिले व बसनं जायला सांगितलं. तो हो म्हणाला. दुसऱ्या दिवशी पहाटे काहीतरी खुडबुड आवाजाने मला जाग आली. जेमतेम साडेपाच झाले होते. पहातो तर कबांगा महाशय निघायच्या तयारीत.

"का रे? इतक्या लौकर? बस तर ७ वाजता आहे ना?"

"हो सर. पण मी चालतच जातो. आज तुम्ही दिलेल्या पैशातून मी बसनी जाईन, पण दरवेळी कोण देणार आहे मला पैसे? उगाच नाही त्या सवयी लागायला नकोत. त्यापेक्षा तुम्ही दिलेल्या पैशातून पोरांबरोबर जास्त मजा करीन, त्यांना खूप  खायला प्यायला घालीन."

स्वतःच्या कष्टांपेक्षा आज पोरांचे जास्त लाड करता येणार याचाच त्याला आनंद झाला होता. 'मोठी होईपर्यंत पाच सहा मरतीलच की' हा विचारही आता त्याच्या डोक्यात नव्हता. अवाक होऊन मी त्याच्याकडे पहात राहिलो. माझ्या प्रतिक्रियेची वाट न बघता, मला बाय करून तो चालायलाही लागला.

जगात कुठेही जा, शेवटी बाप तो बापच.....

© मिलिंद लिमये 

टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

गण्या

गण्या ही कोणी अमुक एक व्यक्ती नाही. ही एक स्वतंत्र आणि वैशिष्ट्यपूर्ण अशी जमात आहे. ही जमात आपल्या आजूबाजूला सर्वत्र वावरत असते. मध्यम किंवा सडपातळ बांधा, कुठल्याही रंगाचा एखादा चौकड्यांचा किंवा रेघारेघांचा शर्ट, शक्यतो मॅचिंग पॅन्ट, पायात कुठल्याही चपला अथवा सँडल्स, हातात एखादी पाऊच किंवा पाठीवर अर्धवट लटकवलेली सॅक, दुसऱ्या हातात सतत वाजणारा मोबाईल व चेहऱ्यावर प्रचंड आत्मविश्वास ही या गण्या लोकांची ओळख. हा प्रचंड आत्मविश्वास अनेकवेळा आगाऊपणाची पुसट रेषाही ओलांडतो. बहुतेक सर्व गण्या लोक टू व्हीलरच वापरतात. म्हणजे घरी तशी चारचाकी असते. पण त्यांच्या 'आला गेला मनोगती' पद्धतीच्या वावरण्यासाठी चारचाकी संपूर्णपणे अयोग्य असते.  पुलंच्या तीन वल्ली या एका व्यक्तिरेखेमधे थोड्या थोड्या अंशाने सामावलेल्या असतात. पुलंच्या 'तो' प्रमाणे यांचा सर्वत्र प्रादुर्भाव किंवा सुळसुळाट असतो. बापू काणेप्रमाणे कुठल्याही कामाचा प्रचंड उरक आणि उत्साह असतो. आणि परोपकारी गंपू प्रमाणे डेक्कन जिमखाना ते वज्रदेही मंडळापर्यंत कुठेही वावर असतो.  तसा एखादा गण्या बँकेत असतो, एखाद्या गण्याचा काही व्यवसाय अस

मुरारीलाल भेटत रहायलाच हवाय...

राजेश खन्नानं गाजवलेली आनंद चित्रपटातली मुरारीलालची प्रॅन्क सगळ्यांना माहीत असेल. रस्त्यानं आपल्या मार्गानं जाणाऱ्या कुणालाही मागून जाऊन पाठीवर थाप मारायची व क्यू मुरारीलाल, भूल गये बच्चू? असं विचारून पूर्ण कन्फ्यूज करून टाकायचं असा हा त्याचा उद्योग असतो. एका प्रसंगी अमिताभ त्याला हटकतो की अरे जरा खात्री तरी करून घे की खरंच तो माणूस मुरारीलाल आहे की नाही. त्यावर ह्याचं उत्तर असं की मुरारीलाल नावाच्या कुणाही माणसाला मी ओळखत नाही. आता कन्फ्यूज व्हायची पाळी असते अमिताभची. त्यावर पुढे असं मजेशीर लॉजिक देतो की प्रत्येक माणूस हा एक ट्रान्समीटर आहे. प्रत्येकाच्या अंगातून अशी एखादी लहर उमटते, जी कळत नकळत आपण पकडत असतो. वाटतं की याच्याशी बोलावं, याला हात लावून पहावा. काहीवेळा प्रथमच भेटलेल्या एखाद्याबद्दल आपल्याला वाटतं की याच्याशी आपली खूप जुनी ओळख आहे तर कधी कधी काहीही कारण नसताना एखादा माणूस आपल्याला आवडत नाही. विचारांती हे लॉजिक आपल्याला पटूनही जातं. अखेरीस इसाभाई (जॉनी वॉकर) च्या रूपात त्याला सव्वाशेर भेटतो, जो त्याला उलट अरे जयचंद, कहाँ गायब थे इतने दिन म्हणत मात देतो.  हा चित्रपट माझा अत

पक्षी उडोनि जाई...

 वर्षातून दोन वेळा, दर सहा महिन्यांनी, मला या परिस्थितीचा सामना करावा लागतो. माझ्या सीएच्या व्यवसायात वर्षातून दोन वेळा, परीक्षा पास झाल्यानंतर मुलं आमच्या ऑफिसमधे आर्टिकलशिपसाठी येतात. तीन वर्षं काम करतात व एक दिवस त्यांची आर्टिकलशिप संपते. आणि हा जो 'एक दिवस' असतो ना तो फार त्रासदायक असतो. आता दर सहा महिन्यांनी इतकी मुलं येतात, तीन वर्षांनी ती जाणारच असतात. मग त्यात इतकं त्रासदायक काय? असा प्रश्न पडूच शकतो. कदाचित असंही असेल की याचा त्रास मलाच होतो.  तो एक दिवस येतो. दोघं तिघं केबिनमधे येतात. काय रे...??? सर, आज आमचा लास्ट डे... आं, संपली तीन वर्षं? हो ना सर. कळलीच नाहीत कशी संपली... त्याचं काय आहे ना, ही जी काही तीन वर्षं असतात ना ती म्हणजे केवळ तीन गुणिले तीनशे पासष्ट इतकाच हिशेब नसतो. आला ऑफिसमधे, गेला क्लायंटकडे, केलं काम, झाली तीन वर्षं असा कोरडा कार्यक्रमही नसतो. बघता बघता एक वेगळा बंध निर्माण करणारी ही तीन वर्षं असतात. पहिल्या दिवशी कोण कुठला माहीतही नसणारा मुलगा, शेवटच्या दिवशी गळ्यातला ताईत झालेला असतो. एखादी मुलगी, एखादी का बहुतेक सगळ्याच, सासरी जाताना रडावं तशी रडत